حوادث اسفبار اخیر در مکه از جمله واقعه تلخ منا بی کفایتی و ضعف آل سعود را بر تمام ملل مسلمان بیش از پیش آشکار کرده است. عربستان سعودی که هنوز توجیه مناسبی برای جنایات خود در یمن و سوریه برای مسلمانان ارائه نداده، با اتفاقات حج امسال اندک مشروعیت و آبروی خود را نیز بر باد رفته می بیند. حادثه منا اتفاقی بود که سقوط این نظام متزلزل را محتمل تر کرده است.

آنچه در این واقعه برجسته تر به نظر می رسد، بی کفایتی مفرط سعودی هاست. انسداد بی دلیل مسیرهای منتهی به جمرات، مدیریت میدانی بسیار ضعیف واقعه، عدم امداد رسانی بموقع به آسیب دیدگان، اطلاع رسانی پنهان کارانه و همکاری ضعیف در مورد شناسایی مفقودین جنبه های مختلفی از این رویداد است که بی تدبیری و ضعف آل سعود در آن دیده می شود. مقام معظم رهبری نیز چند روز قبل از این حادثه در پیام به حجاج بیت الله الحرام، دولت سعودی را  «متعهّد امنیّت ضیوف‌الرّحمان» دانسته بودند، که در سقوط جرثقیل در مسجد الحرام مقصر اصلی قلمداد می شدند. اما گویا اشتهای سیری ناپذیر وهابیت سعودی به آن تعداد کشته راضی نشده و نقشه های دیگری در راه بوده است.

 بسیاری از تحلیل گران واقعه منا را اتفاقی از پیش برنامه ریزی شده و ناشی از جنگ داخلی در عربستان و رقابت شاهزادگان برای تصاحب قدرت می دانند، که در صورت صحت آن بی کفایتی پادشاه فعلی و نظام حاکم سعودی را آشکارتر خواهد کرد.

آن چه این واقعه را برای ما ایرانی ها ناگوارتر می کند، رفتار سعودی ها در مورد ایران و حجاج هموطن ماست، ادعای مضحک مقصر بودن حجاج ایرانی یکی از این موارد بود، که پاسخ در شانی به این اظهارات داده نشده است. هر چند رئیس جمهور ایران در نطق خود در سازمان ملل به مدیریت ضعیف سعودی ها اشاره و دولت عربستان را مسئول این فاجعه دانست، اما «عادل الجبیر» وزیر خارجه عربستان بلافاصله بعد از این نطق در سخنانی گستاخانه اظهار داشت : «ایرانی‌ها و رئیس جمهورشان آخرین کسی هستند که می‌توانند درباره سلامت حجاج یا دموکراسی سخن بگویند».

به نظر می رسد پس از اتفاقات چند ماه پیش فرودگاه جده و حال با رخداد های اخیر، دولت می تواند بجای مدل نرمش و مدارا رویکرد دیگری با مسئولین سعودی اتخاذ کنند، پیگیری حقوقی در مورد سلب صلاحیت از خاندان آل سعود برای تصدی مراسم حج با اجماع کشورهای اسلامی می تواند قدم اول باشد.